Văn hóa và phép lịch sự ở Singapore: Những điều du khách nên biết

Singapore nổi tiếng là điểm đến dễ chịu với du khách lần đầu: tiếng Anh được dùng rộng rãi, đường phố sạch sẽ và an toàn, hầu như mọi thứ đều đúng giờ. Tuy nhiên, bên dưới vẻ ngoài trơn tru và hiện đại ấy là một xã hội đa văn hóa thực sự, với những phong tục riêng, những quy tắc bất thành văn và thậm chí vài điều luật có thể khiến du khách bất ngờ. Hiểu biết đôi chút về phép lịch sự địa phương sẽ giúp bạn hòa nhập, tránh những tình huống khó xử và kết nối ấm áp hơn với những người bạn gặp.

Hướng dẫn này tóm tắt những điều cốt lõi về phép lịch sự ở Singapore và văn hóa: bốn cộng đồng và các ngôn ngữ làm nên thành phố này, một vài cụm từ Singlish bạn sẽ thực sự nghe thấy, cách ứng xử ở chùa và nhà thờ Hồi giáo, những phép tắc hằng ngày như xếp hàng và ăn uống, những điều cần lưu ý về ẩm thực và tôn giáo, cùng các quy định nơi công cộng đáng tôn trọng. Không có gì phức tạp, và phần lớn chỉ là sự lịch sự giản dị.

Một xã hội đa văn hóa: Bốn cộng đồng, bốn ngôn ngữ

Singapore là một trong những quốc gia đa dạng nhất châu Á, được hình thành từ bốn cộng đồng chính: người Hoa, người Mã Lai, người Ấn và người Á-Âu (Eurasian). Sự pha trộn này là điều quan trọng nhất cần hiểu về văn hóa địa phương, vì nó định hình ẩm thực, lễ hội, tôn giáo và phép xã giao mà bạn sẽ gặp ở mọi nơi.

Quốc gia này công nhận bốn ngôn ngữ chính thức: tiếng Anh, tiếng Hoa (Quan thoại), tiếng Mã Lai và tiếng Tamil. Tiếng Anh là ngôn ngữ chính trong kinh doanh, chính quyền và giáo dục nên bạn sẽ không gặp khó khăn gì khi giao tiếp. Tiếng Mã Lai có vị thế đặc biệt là quốc ngữ, vì vậy quốc ca Majulah Singapura được hát bằng tiếng Mã Lai. Bạn sẽ thấy cả bốn loại chữ trên các biển báo chính thức và nghe thấy nhiều thứ tiếng hòa lẫn một cách tự nhiên trên đường phố.

Sự đa dạng này thể hiện rõ nhất ở các khu dân tộc lịch sử, nơi chùa, nhà thờ Hồi giáo và nhà thờ nằm cách nhau chỉ một quãng đi bộ. Nếu muốn tận mắt trải nghiệm sự giao thoa ấy, hướng dẫn của chúng tôi về các khu văn hóa Chinatown, Little India và Kampong Glam sẽ dẫn bạn đi qua từng khu cùng phép lịch sự cần biết ở đó. Người Singapore thường tự hào về sự hòa hợp giữa các sắc tộc và tôn giáo, và đối xử bình đẳng, tôn trọng với mọi cộng đồng là chuẩn mực văn hóa cơ bản.

Singlish: Vài cụm từ bạn sẽ thực sự nghe thấy

Tiếng Anh chuẩn mực có mặt ở khắp nơi, nhưng trong giao tiếp hằng ngày người ta thường chuyển sang Singlish, một thứ tiếng creole địa phương đầy màu sắc, pha trộn tiếng Anh với từ vựng và ngữ pháp của tiếng Mã Lai, Phúc Kiến, Quảng Đông, Tamil và nhiều thứ tiếng khác. Bạn không cần nói được, nhưng nhận ra vài từ sẽ khiến những cuộc trò chuyện hằng ngày thân thiện và vui hơn nhiều.

• Lah — hậu tố đa năng gắn vào cuối câu để nhấn mạnh hoặc tạo sự thân mật, như "okay lah" hay "can lah."
• Can / cannot — dùng riêng lẻ để nói "được, có thể" hoặc "không, không được phép." "Can?" "Can!"
• Makan — tiếng Mã Lai nghĩa là "ăn" hoặc "đồ ăn"; "Let's go makan" nghĩa là "đi ăn thôi."
• Shiok — cách diễn tả sự thỏa mãn hay vui sướng trọn vẹn, thường dùng khi nói về đồ ăn ngon.
• Chope — giữ chỗ hoặc giữ bàn, nổi tiếng nhất là bằng cách để một gói khăn giấy lên đó.
• Kiasu — nghĩa đen là "sợ thua"; nét tính cách quốc dân nửa đùa nửa thật là không muốn bỏ lỡ bất cứ điều gì.
• Alamak — tiếng kêu thể hiện sự ngạc nhiên hoặc thất vọng, như "ôi trời ơi!"

Một lời khuyên thân thiện: đừng chế giễu hay bắt chước Singlish quá đà. Dùng tự nhiên một hai từ thì dễ mến, còn nhái giọng một cách phóng đại thì không. Nếu gặp khó khăn, tiếng Anh thông thường lúc nào cũng dùng được, và một ứng dụng dịch sẽ rất tiện để đọc thực đơn hay biển báo tiếng Hoa, Mã Lai hoặc Tamil thỉnh thoảng gặp phải.

Phép lịch sự khi vào chùa, nhà thờ Hồi giáo và nhà thờ

Tôn giáo gắn liền với đời sống hằng ngày ở Singapore, và các nơi thờ tự của thành phố là những địa điểm đang hoạt động thực sự chứ không phải bảo tàng. Du khách được chào đón nồng hậu ở hầu hết các nơi, miễn là tuân thủ vài quy tắc đơn giản. Nguyên tắc chung là ăn mặc kín đáo và giữ yên lặng.

Nên mặc gì và làm gì

• Ăn mặc kín đáo. Che vai và đầu gối khi vào đền Hindu, nhà thờ Hồi giáo và nhiều nhà thờ. Mang theo một chiếc khăn quàng nhẹ hoặc sarong sẽ giúp bạn che người nhanh chóng khi cần.
• Cởi giày. Bạn bắt buộc phải cởi giày dép trước khi vào đền Hindu và nhà thờ Hồi giáo. Hãy đi sẵn tất hoặc mang theo tất nếu bạn không muốn đi chân trần.
• Che đầu ở nơi yêu cầu. Một số nơi yêu cầu phụ nữ che tóc; các nhà thờ Hồi giáo như Sultan Mosque ở Kampong Glam thường cho mượn áo choàng ở lối vào.
• Lưu ý khi chụp ảnh. Hãy xem biển báo trước, không bao giờ dùng đèn flash gần nơi đang diễn ra nghi lễ, và tránh chụp ảnh người đang cầu nguyện nếu chưa được phép.
• Tôn trọng giờ cầu nguyện. Buổi cầu nguyện trưa thứ Sáu tại các nhà thờ Hồi giáo và những ngày lễ lớn rất đông đúc và trang nghiêm. Hãy đến vào lúc vắng hơn nếu bạn chỉ đi tham quan.

Hãy nói nhỏ, chuyển điện thoại sang chế độ im lặng và làm theo hướng dẫn của nhân viên hoặc tình nguyện viên. Nhiều ngôi chùa và nhà thờ Hồi giáo cho vào cửa miễn phí hoặc theo hình thức quyên góp, và một khoản đóng góp nhỏ vào hòm công đức luôn được trân trọng. Những phép lịch sự này áp dụng ở khắp các khu văn hóa và các địa danh trong toàn thành phố.

Phép tắc hằng ngày: Xếp hàng, đi lại và "chope" chỗ

Người Singapore coi trọng trật tự, sự đúng giờ và sự quan tâm đến người khác, và một vài thói quen hằng ngày sẽ giúp bạn hòa nhập ngay. Xã hội không cưỡng chế gắt gao những điều này, nhưng nếu bỏ qua, người ta sẽ nhận ra ngay bạn chưa tìm hiểu kỹ.

Hãy xếp hàng, và xếp hàng cho đàng hoàng

Singapore vận hành nhờ những hàng người ngay ngắn. Mọi người kiên nhẫn xếp hàng chờ xe buýt, taxi, quầy ăn và thang máy, và chen ngang thực sự là một điều thất lễ. Trên thang cuốn, hãy đứng bên trái và chừa bên phải cho người muốn đi bộ lên. Khi lên MRT hoặc xe buýt, hãy để hành khách xuống trước rồi mới bước lên.

"Chope" chỗ ngồi ở trung tâm ẩm thực hawker

Ở những trung tâm ẩm thực hawker và khu ẩm thực đông đúc, người địa phương giữ bàn trước khi gọi món bằng cách để một gói khăn giấy, một chiếc ô hoặc một món đồ nhỏ lên ghế. Việc này gọi là chope, một quy ước địa phương tuy hơi lạ nhưng được tôn trọng. Nếu thấy một gói khăn giấy trên bàn, nghĩa là bàn đó đã có người giữ. Để biết cách gọi món, tìm chỗ ngồi và thanh toán ở những khu ẩm thực ngoài trời này, hãy xem hướng dẫn ẩm thực trung tâm hawker ở Singapore của chúng tôi.

Quy tắc trên MRT và xe buýt

Giao thông công cộng ở Singapore sạch sẽ, hiệu quả và có quy tắc ứng xử rõ ràng. Hãy ghi nhớ những điều sau:

• Không ăn uống trên MRT hoặc xe buýt, kể cả nước lọc. Quy định này được thực thi nghiêm và bị phạt tiền.
• Không mang sầu riêng lên phương tiện công cộng vì mùi rất nồng.
• Nhường ghế ưu tiên và ghế dành riêng cho người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người đi cùng trẻ nhỏ hoặc người khuyết tật.
• Giữ yên lặng và tránh đứng chắn cửa trong giờ cao điểm sáng và chiều.

Để biết chi tiết về giá vé, thanh toán không tiếp xúc và cách di chuyển quanh đảo, hướng dẫn di chuyển ở Singapore bằng MRT, xe buýt và Grab của chúng tôi có mọi thông tin bạn cần trước khi quẹt thẻ vào cổng.

Chào hỏi, ăn uống và cử chỉ xã giao

Do sự pha trộn văn hóa, phép lịch sự có thể khác nhau đôi chút giữa các cộng đồng, nhưng thái độ tôn trọng và thoải mái thì ở đâu cũng phù hợp. Bắt tay thân thiện là cách chào phổ biến trong hầu hết hoàn cảnh, dù một số người Hồi giáo và Hindu có thể không muốn bắt tay người khác giới, vì vậy hãy xem phản ứng của đối phương; gật đầu hoặc mỉm cười thì lúc nào cũng được.

• Dùng tay phải khi đưa, nhận và ăn trong bối cảnh của người Mã Lai và người Ấn, vì theo truyền thống tay trái bị coi là không sạch.
• Cởi giày trước khi vào nhà người khác, và mang theo một món quà nhỏ như trái cây hoặc kẹo bánh nếu bạn được mời dùng bữa.
• Người lớn tuổi trước. Thể hiện sự kính trọng với người lớn tuổi, khi chào hỏi và khi sắp chỗ ngồi, được đánh giá cao ở mọi cộng đồng.
• Chia sẻ đồ ăn là cốt lõi trong đời sống xã giao của người Singapore; nhận lời mời ăn hoặc uống là một cử chỉ thân thiện.

Không cần boa ở Singapore. Hầu hết nhà hàng đã cộng phí dịch vụ vào hóa đơn, và cũng không có thói quen boa cho tài xế taxi hay quầy hawker. Làm tròn số hoặc để lại tiền lẻ thì được hoan nghênh nhưng không bao giờ bắt buộc.

Những điều nhạy cảm về tôn giáo và ẩm thực

Với dân số Hồi giáo, Hindu, Phật giáo và Cơ đốc giáo đông đảo, ẩm thực gắn bó chặt chẽ với đức tin, và Singapore đáp ứng mọi yêu cầu một cách dễ dàng. Biết trước một vài điều nhạy cảm vừa thiết thực vừa lịch sự.

• Món ăn halal có ở khắp nơi và được ghi nhãn rõ ràng; hãy tìm chứng nhận halal, thường thấy ở các quầy của người Mã Lai và người Hồi giáo gốc Ấn. Các quán halal không phục vụ thịt lợn và đồ uống có cồn.
• Món chay rất dễ tìm, đặc biệt ở Little India và các quầy chay của người Hoa theo Phật giáo.
• Nhiều người Hindu kiêng thịt bò, còn người Hồi giáo kiêng thịt lợn, vì vậy đừng cho rằng quầy nào cũng bán đủ mọi món.
• Trong tháng Ramadan, hãy tế nhị với cộng đồng người Mã Lai theo đạo Hồi, dù cuộc sống và hầu hết các quán ăn vẫn diễn ra bình thường đối với du khách.

Nếu bạn đến vào một dịp lễ lớn như Hari Raya, Deepavali hay Tết Nguyên đán của người Hoa, thành phố sẽ thay đổi hẳn với các khu chợ, đèn trang trí và những buổi mở cửa đón khách. Lịch lễ hội và sự kiện ở Singapore của chúng tôi giải thích mỗi tháng có gì diễn ra và cách tham gia một cách tôn trọng.

Hành vi nơi công cộng và những quy định đáng tôn trọng

Danh tiếng sạch sẽ và trật tự của Singapore được bảo đảm bằng một loạt quy định được thực thi nghiêm túc, và một số có mức phạt thực sự. Là du khách, bạn rất khó gặp rắc rối nếu cư xử ý tứ, nhưng vẫn có vài điểm cụ thể thực sự đáng biết trước.

• Xả rác bị phạt tiền, và nhờ vậy thành phố được giữ sạch đáng kinh ngạc. Hãy dùng thùng rác hoặc giữ rác lại bên mình.
• Kẹo cao su bị hạn chế bán, và không được nhập khẩu số lượng lớn. Mang theo vài miếng dùng cá nhân thì không sao; buôn bán thì không được.
• Hút thuốc và vape chỉ được phép ở khu vực quy định, còn việc bán và sử dụng thuốc lá điện tử bị cấm hoàn toàn. Đừng mang vape vào nước này.
• Băng qua đường sai quy định về mặt kỹ thuật là hành vi vi phạm, vì vậy hãy qua đường ở vạch dành cho người đi bộ.
• Không ăn uống trên MRT, như đã nói ở trên.
• Luật về ma túy cực kỳ nghiêm ngặt và có mức phạt rất nặng. Đây là điều không có ngoại lệ, vì vậy tuyệt đối không mang hộ bất cứ thứ gì cho bất kỳ ai.

Để tìm hiểu sâu hơn về an toàn, mức phạt và các quy định địa phương mà mọi du khách nên hiểu, hướng dẫn về việc Singapore có an toàn không của chúng tôi đi vào chi tiết mà không hù dọa. Tóm lại: Singapore là một trong những nơi an toàn và tuân thủ pháp luật nhất bạn có thể đến, và tôn trọng quy định thực sự rất dễ.

Giữ vững phương hướng trong một nền văn hóa mới

Làm quen với những phong tục xa lạ sẽ dễ hơn nhiều khi bạn có thể tra cứu ngay tại chỗ, dịch thực đơn, xác nhận chùa có mở cửa không, hoặc tìm hiểu phép lịch sự trong một lễ hội bạn tình cờ ghé vào. Một chút thông tin theo thời gian thực sẽ biến sự lúng túng có thể xảy ra thành sự tò mò và tự tin. Một eSIM Singapore đáng tin cậy giúp ứng dụng dịch, bản đồ ngoại tuyến và chỉ đường giao thông trực tiếp luôn nằm trong túi bạn ngay từ lúc hạ cánh, nên bạn không phải vội vã tìm Wi-Fi công cộng khi đang cố cư xử cho đúng.

Singapore đáp lại những du khách đến với sự tò mò và lòng tôn trọng. Học vài từ Singlish, ăn mặc phù hợp khi đến nơi thờ tự, kiên nhẫn xếp hàng và đối xử lịch sự bình đẳng với mọi cộng đồng, bạn sẽ thấy thành phố này ấm áp và hiếu khách đến bất ngờ. Với bản đồ ngoại tuyến và công cụ dịch chỉ cách một lần chạm, một gói eSIM Singapore luôn trực tuyến giúp bạn dễ dàng giữ kết nối, giữ sự tế nhị và tận hưởng trọn vẹn một trong những ngã tư văn hóa hấp dẫn nhất châu Á.

Câu hỏi thường gặp

Ở Singapore có phải boa không?

Ở Singapore không cần boa. Hầu hết nhà hàng đã cộng phí dịch vụ vào hóa đơn, và cũng không có thói quen boa cho tài xế taxi hay quầy hawker. Làm tròn số hoặc để lại tiền lẻ thì được hoan nghênh nhưng không bao giờ bắt buộc.

Tôi nên mặc gì khi tham quan chùa và nhà thờ Hồi giáo ở Singapore?

Hãy ăn mặc kín đáo, che vai và đầu gối. Bạn bắt buộc phải cởi giày trước khi vào đền Hindu và nhà thờ Hồi giáo, và một số nơi yêu cầu phụ nữ che tóc. Các nhà thờ Hồi giáo như Sultan Mosque thường cho mượn áo choàng ở lối vào, nên mang theo một chiếc khăn quàng nhẹ hoặc sarong sẽ rất tiện.

Chỉ nói tiếng Anh ở Singapore có bất lịch sự không?

Hoàn toàn không. Tiếng Anh là một trong bốn ngôn ngữ chính thức của Singapore và là ngôn ngữ chính trong kinh doanh và đời sống hằng ngày, nên bạn sẽ được hiểu ở mọi nơi. Người địa phương thường pha Singlish, một thứ tiếng creole bình dân của địa phương, nhưng tiếng Anh thông thường lúc nào cũng hoàn toàn lịch sự.

"Chope" bàn ở Singapore là gì?

Chope là tục lệ địa phương giữ chỗ ở các trung tâm ẩm thực hawker và khu ẩm thực đông đúc bằng cách để một gói khăn giấy, một chiếc ô hoặc một món đồ cá nhân nhỏ lên bàn trước khi bạn gọi món. Nếu thấy gói khăn giấy trên ghế, nghĩa là chỗ đó đã có người giữ.

Du khách cần tuân thủ những quy định chính nào ở Singapore?

Đừng xả rác, đừng ăn uống trên MRT hoặc xe buýt, hãy qua đường ở vạch dành cho người đi bộ và chỉ hút thuốc ở khu vực quy định. Vape bị cấm hoàn toàn nên hãy để thuốc lá điện tử ở nhà, và cũng cần biết rằng luật về ma túy cực kỳ nghiêm ngặt. Cư xử ý tứ sẽ giúp bạn luôn nằm trong khuôn khổ quy định.